Pierwsze spotkanie DKPh SE: Johnny Got His Gun

Pierwsze po wakacjach spotkanie Sekcji Etyki odbyło się 20 października 2010. Było to nie tylko pierwsze spotkanie ogólne ale pierwsze spotkanie „Dyskusyjnego Klubu Philmowego SE”. Wyświetlono film „Johnny got his gun” (reż. Daltona Trumbo, 1970.). Grupa osób – od pierwszego roku filozofii, studentki psychologii oraz studentów filozofii lat wyższych, jak i gości z zewnątrz podjęli się po obejrzeniu filmu przedyskutowania problematyk, które film poruszał, tj.: problem wojny i interwencji wojskowych, wolności jednostki względem jej zobowiązań wobec społeczeństwa, w tym patriotyzmu, eutanazji.

Dyskusja rozpoczęła się od pytań do wyżej wymienionych problematyk. Czym jest wolność, czy jest nam ona dana, czy wrodzona i przysługuje nam przez to „od zawsze”. Czy, kiedy mówimy o wolności należy mówić o odpowiedzialności. Pierwsze pytania zaprowadziły nas spontanicznie do pytań odnośnie patriotyzmu. Czym on jest i co to znaczy być patriotą. Z jaką odpowiedzialnością musimy się zmierzyć, kiedy mówimy o patriotyzmie i czy w ogóle musimy się z jakąś odpowiedzialnością się zmierzyć. Powołaliśmy się tu między innymi na Thomasa Hobbesa i ideę umowy społecznej. Bez większych problemów od razu weszliśmy na temat wojny i odpowiedzialności moralnej za zabijanie na wojnie. Rozmawialiśmy o odpowiedzialności żołnierzy oraz ich usprawiedliwieniu, a obciążeniu odpowiedzialnością dowódców. Także o „piekle wojny” w świadomości często osiemnastoletnich chłopców zaciągających się do wojska i idących na wojnę. Okazuje się często, że nie są oni w pełni świadomi zagrożenia jakie na nich czyha, nie zdają sobie sprawę, że mogą po prostu zginąć. Na koniec rozważyliśmy jeszcze temat eutanazji i tego, kto jest odpowiedzialny za życie i śmierć. Przywoływane tu były opinie Howarda Zinna oraz Michaela Walzera, Jeffa McMahana.

Starania, aby odpowiedzieć na te pytania, poszukiwanie na nie odpowiedzi sprawiały, że rodziły się kolejne jeszcze bardziej złożone pytania, a poszukiwanie odpowiedzi na nie stawało się bardziej problematyczne. Wnioski jakie płynęły były często pesymistycznego zabarwienia. Nigdy jednak nie postawiliśmy jednoznacznej odpowiedzi. Oto niektóre z wielu wniosków: wolność często niesie ze sobą zniewolenie; patriotyzm to często przejaw tego zniewolenia, który prowadzi do podporządkowania się, w dalszej perspektywie, komuś, czemuś. Idee, które dla kogoś są wartościowe nie muszą być wartościowe dla mnie. Czas wojny w brutalny sposób ukazuje te różnice, na przykład, kiedy żołnierzowi się coś rozkaże, a on musi wykonać rozkaz, być „pionkiem na szachownicy” mimo tego, że może się z tym nie zgadzać. Temat eutanazji także ukazał złożoność podjętych przez nas tematów. Wymieniliśmy argumenty za i przeciw eutanazji. Argumentem za eutanazją były te argumenty, które w swym artykule wymienił A. Flew – mowa tu o argumencie z użyteczności i jej braku w przypadku człowieka w stanie wegetatywnym, a także o kwestii dehumanizacji albo wręcz przeciwnie przywróceniu człowieczeństwa osobie, której pozwoli się umrzeć. Na końcu dyskusji padło pytanie: czemu często eutanazję utożsamia się z mordowaniem? Jaka jest różnica pomiędzy zabijaniem a mordowaniem. Pozostawione one zostało pod refleksję już w domu.

Charakter Dyskusyjnego Klubu Philmowego sprawił, że dyskusja trwała trzy godziny! Jak na jedno spotkanie zostało podjętych wiele tematyk równie ciężkich i złożonych. Z ciężkim sercem stwierdzam, że tak wiele wartościowych myśli padło na spotkaniu, że trudno byłoby je wszystkie spisać.

Spotkania DKPh SE mają odbywać się co miesiąc. O tematyce kolejnych spotkań decydują studenci uczęszczający na spotkania. Zachęcam do tego, aby dzielić się ze mną pomysłami na kolejne spotkania i propozycjami kolejnych filmów podejmujących problemy etyczne. Propozycje wysyłajcie do mnie na mail: begina@windowslive.com

Spotkania DKPh SE mają charakter spotkań „Sokrates Cafe” (więcej o „S.C.” w Internecie). Zaproszeni są na nie wszyscy – nawet ci, którzy nie studiują filozofii lub kierunków pokrewnych. Dla nas liczą się „żywe myśli” i intuicje etyczne, które w dalszym toku rozważań na spotkaniu osadzamy na „szkielecie” etyki akademickiej ukazując fakt, że często etykę mamy zakorzenioną, ale też, że często etyka jest zupełnie sprzeczna z naszymi intuicjami.

Obiecana na spotkaniu, przydatna bibliografia:

I. Eutanazja – artykuły:
1. M. P. Battin: Eutanazja: kwestie podstawowe;
2. A. Flew: Zasada eutanazji (na to się powoływałam mówiąc o użyteczności, a także o kwestii dehumanizacji).
II. Wojna i obrona własna:
1. J. McMahan, Etyka zabijania na wojnie;
2. R. K. Fullinwider, Wojna i niewinność;
3. Walzer, Wojny sprawiedliwe i niesprawiedliwe (polecam całą książkę).

Prezentacja ze spotkania (Power Point)